Cele

Celem ogólnym podejmowanych prac jest stworzenie wizji rozwojowej polskiego leśnictwa i całego sektora leśno-drzewnego, jego kierunków i priorytetów, w perspektywie do 2030 roku i dalej do 2080. Narodowy Program Leśny ma służyć podniesieniu jakości życia poprzez tworzenie najlepszych do tego warunków środowiska, wielokierunkowe użytkowanie lasów oraz ochronę leśnej przyrody w zgodzie z zasadami trwałości i rozwoju.

Jako główne cele przyjmuje się:

  1. Stworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności i poprawy pozycji sektora leśno-drzewnego w gospodarce narodowej; uczynienie z lasów i gospodarki leśnej narzędzi ekonomicznego rozwoju; aktywizację obszarów wiejskich na bazie sektora leśno-drzewnego; mobilizację zasobów drzewnych, zwiększenie produkcji i dostaw drewna dla przemysłów i odbiorców indywidualnych.

  2. Pełne wykorzystanie potencjału lasów, gospodarki leśnej i drewna do spowalniania zmian klimatycznych i przeciwdziałania ich skutkom; wzmocnienie udziału sektora leśno-drzewnego w zapewnianiu bezpieczeństwa energetycznego; stworzenie podstaw rozwoju „zielonej ekonomii”.

  3. Poszerzenie i wzmocnienie społecznych korzyści z tytułu ochrony różnorodności biologicznej w lasach i kształtowania środowiska; stworzenie warunków i mechanizmów ochrony przyrody w lasach przez kontrolowane i zróżnicowane korzystanie z jej dóbr i usług; łagodzenie i unikanie konfliktów przez różnicowanie zagospodarowania lasów w dążeniu do zwiększania zarówno rozmiarów użytkowania jak i obszarów chronionych.

  4. Wzmocnienie świadomości i promocja lasów, leśnictwa i zastosowań drewna jako infrastrukturalnego (międzysektorowego) czynnika rozwoju całego kraju, jako elementów wyższej jakości życia, jako źródła kultury materialnej, oraz fizycznej i duchowej odnowy i rekreacji.

  5. Przystosowywanie programów kształcenia zawodowego do potrzeb gospodarczych i do potrzeb ochrony przyrody w lasach oraz upowszechnienie systemu kształcenia ustawicznego; zwiększenie skuteczności leśnej edukacji społeczeństwa.

 

Rozwinięcie celów

Narodowy Program Leśny dotyczy całego sektora leśno-drzewnego oraz ochrony przyrody w lasach. Oznacza to potrzebę wspólnego, strategicznego podejścia i harmonizowania zarówno produkcji drewna, kierunków jego użytkowania, wzmacniania usług ekosystemowych lasu, jak i potrzebę rozwoju form ochrony przyrody w lasach. Do 2020 r. produkcja drewna i usługi leśne powinny zostać istotnie zwiększone (do 45 mln m3 w 2020 i 50-55 mln m3 do 2050), stosownie do potencjałów produkcyjnych i przyrostowych zasobów drzewnych (bieżący przyrost roczny miąższości grubizny brutto wynosi 7,8 m3/ha i ma tendencję wzrostową, pozyskanie zaś ok. 4,5 m3/ha; wyniki WISL wskazują (2011), że miąższość drzewostanów w Polsce jest wyższa niż dotychczas sądzono). We wzroście użytkowania lasów tkwi potencjał tworzenia nowych miejsc pracy: do 2020 roku można utworzyć ok. 10 000 w sektorze leśnym, co w wyniku powiązań z przerobem drewna może dać ok. 70 000 nowych miejsc pracy w polskiej gospodarce. Wszystkie operacje leśne powinny być ekonomicznie opłacalne, ekologicznie poprawne i społecznie akceptowalne; potrzebny jest w tym względzie zwiększony wysiłek edukacyjny. Produkcja drewna powinna być zorientowana również na potrzeby rynku a nie wynikać jedynie z potrzeb hodowlanych; w tym celu należy zróżnicować w przestrzeni i czasie metody zagospodarowania lasu. Rozwój leśnictwa powinien następować poprzez jego przestrzenne i czasowe różnicowanie, stosownie do warunków przyrodniczych, gospodarczych i zapotrzebowań społecznych. Należy tworzyć warunki do uruchomienia produkcji drewna poza ekosystemami leśnymi, w tym w zadrzewieniach (potrzebny jest Krajowy Program Zadrzewieniowy); umożliwi to również zwiększenie obszarów chronionych i bardziej skuteczną ochronę różnorodności biologicznej. Produkcja drewna i ochrona przyrody w lasach nie mogą być działaniami o sumie zerowej: leśnictwo wielofunkcyjne stwarza możliwości zarówno zwiększania produkcji jak i zwiększania obszarów chronionych. Może to częściowo nastąpić w ramach zwiększania lesistości, gdzie potencjał zalesieniowy ocenia się na ok. 2 mln ha. Należy opracować nowe produkty na bazie drewna i jego komponentów: dotyczy to drewna konstrukcyjnego (substytucja stali), budowlanego (substytucja betonu, cegły), papieru, bioenergii (substytucja węgla, ropy, gazu) i bio-rafinerii (produkcja biopaliw), biodegradowalnych polimerów i biomateriałów na bazie celulozy i ligniny, jak również produkcji paszy oraz farmaceutyków. W interesie gospodarki leśnej leży kształtowanie wysokiej wartości dodanej w łańcuchach produktów na bazie drewna i innych surowców leśnych. Aktywność ekonomiczna oparta o zasoby leśne, zwłaszcza drewno, oraz usługi środowiskowe, dywersyfikuje źródła dochodu i stwarza nowe możliwości na rynku lokalnym, zarówno dla poszukujących naturalnych surowców i produktów, jak i poszukujących naturalnego środowiska dla rekreacji i turystyki. Ochrona przyrody i konfliktowość funkcji lasu nie może być hamulcem rozwoju, zarówno na poziomie kraju, jak i regionów, a zwłaszcza w rozwoju terenów wiejskich. Zalesianie, zadrzewiania i lokalne przetwórstwo drewna stanowi ważny potencjał zatrudnieniowy na rynku pracy. Nowe możliwości ekonomiczne i społeczne (miejsca pracy) dla gospodarki leśnej stwarza adaptacja kraju do zmian klimatycznych, zwłaszcza zmniejszanie emisji, zwiększanie sekwestracji węgla, przechowywanie węgla w produktach drzewnych, budownictwo drewniane i zapotrzebowanie na drewno energetyczne. Spalanie drewna powinno być ostatnim etapem kaskadowego użytkowania tego surowca. Należy stworzyć „horyzontalną”, politykę leśną, która będzie identyfikować wartości zewnętrzne lasu i gospodarki leśnej poprzez utworzenie międzysektorowych strategii rozwoju z następującymi, w pierwszej kolejności, resortami: Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Rozwoju Regionalnego, Budownictwa, Gospodarki, Sportu i Turystyki, Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Potrzebna jest również współpraca z Ministerstwem Zdrowia, Edukacji Narodowej, Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Finansów, Skarbu i Obrony Narodowej. Efektem końcowym prac będzie uzgodniony przez zainteresowane strony dokument, który zostanie przedłożony Ministrowi Środowiska i Dyrektorowi Generalnemu Lasów Państwowych.