Struktura projektu i algorytm realizacji

Projekt jest realizowany według metody „zarządzania przyszłością” FORSIGHT (Ryc. 1) i składa się z 5 etapów: I – identyfikacja otoczenia, II – diagnoza sytuacji, III – przygotowanie projektu i panele ekspertów, IV – raporty (tezy i rekomendacje), V – program/strategia. W proces realizacji projektu wprzęgnięte są, jako integralne elementy, konsultacje społeczne w postaci udziału wszystkich zainteresowanych (interesariuszy) w panelach ekspertów oraz poprzez konsultacje raportów na forum dyskusyjnym na stronie internetowej npl.ibles.pl.

Diagram algorytmu realizacji projektu „zarządzania przyszłością” według metody FORSIGHT

Ryc. 1. Algorytm realizacji projektu „zarządzania przyszłością” według metody FORSIGHT

Wstępna analiza społeczno-gospodarczego otoczenia lasów i gospodarki leśnej (Etap I) wyłoniła 16 głównych grup interesu (Ryc. 2), oraz 40 grup głównych interesariuszy oraz wskazała na silne związki między nimi. Nie sposób jest w tej sytuacji budować program „zarządzania przyszłością” w oparciu wyłącznie o lasy i gospodarkę leśną, nie uwzględniając związków międzysektorowych i wartości zewnętrznych. Wyłoniła się więc konieczność włączenia do Narodowego Programu Leśnego całego sektora leśno-drzewnego oraz ochrony przyrody w lasach.

Schemat społeczno-gospodarczego i środowiskowego otoczenia lasów i gospodarki leśnej

Ryc. 2. Społeczno-gospodarcze i środowiskowe otoczenie lasów i gospodarki leśnej

W tak zidentyfikowanym otoczeniu lasów i gospodarki leśnej dokonano diagnozy sytuacji (Etap II; patrz: Opis projektu; publikacje w „Materiały”). Analizie poddano obowiązujące regulacje prawne, główne konflikty (gospodarka leśna – ochrona przyrody; gospodarka leśna – przemysł drzewny) oraz istniejące projekty strategii rozwoju kraju i strategii sektorowych. Z diagnozy wyłoniły się wnioski:

  1. Ochrona środowiska nie traktuje lasu i gospodarki leśnej jako narzędzi ochrony przyrody;
  2. Strategie gospodarcze krajowe i strategie sektorowe nie traktują lasów i gospodarki leśnej jako narzędzi rozwoju gospodarczego.

W oparciu o powyższe analizy i wnioski sformułowano cele i zakresy Narodowego Programu Leśnego (patrz: menu) oraz określono obszary problemowe dla głównej fazy projektu – paneli ekspertów (Etap III) (Ryc. 3).

Ryc. 3. Obszary problemowe – panele ekspertów

Ryc. 3. Obszary problemowe – panele ekspertów

Wartością merytoryczną paneli ekspertów będą zamawiane opracowania dotyczące m.in. następujących problemów: wartość i wartościowanie lasu; lasy we współczesnej filozofii przyrody; współczesna i przyszła wartość lasów jako struktury przyrodniczej o funkcjach produkcyjnych oraz jako elementu systemu podtrzymującego życie w biosferze; lasy jako narzędzie rozwoju ekonomicznego i społecznego kraju, regionów, społeczności lokalnych, w tym szczególna rola lasów prywatnych; mobilizacja zasobów drzewnych i produkcja drewna poza lasem; udział wartości zewnętrznych w rozwoju innych sektorów gospodarczych (rozwój międzysektorowy); lasy i gospodarka leśna jako narzędzie ochrony przyrody i kształtowania środowiska; lasy i drewno a zmiany klimatyczne; właściwości i warunki pochłaniania oraz przechowywania węgla; wartości substytucyjne w relacji do źródeł energii nieodnawialnej i materiałów i surowców wysokoemisyjnych; kierunki adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatycznych; status, funkcje i misja PGL Lasy Państwowe, jako zarządcy dóbr i usług publicznych w lasach; rola LP w relacji do prywatnej własności leśnej; lasy i gospodarka leśna w zagospodarowaniu przestrzennym; lasy i gospodarka leśna w kulturze i dziedzictwie narodowym, kulturotwórcza rola lasu w dziejach cywilizacji; las w historii, kulturze i sztuce polskiej; wartości estetyczne lasu. W ramach prac nad NPL opracowany zostanie komponent badawczy NPL: długoletni interaktywny, międzyinstytucjonalny i interdyscyplinarny program badawczo-wdrożeniowy, który posłuży do okresowego uaktualniania Narodowego Programu Leśnego jako programu kroczącego o dwóch horyzontach czasowych – rok 2030 i kierunkowo 2080.

Zaplanowano 7 paneli ekspertów, w trakcie których zostanie zaprezentowanych ok. 85 opracowań z udziałem ok. 150 uczestników w każdym panelu. W celu zapewnienia pełnej transparentności prac i opracowywanych dokumentów, oraz szerokiego społecznego udziału w pracach nad Narodowym Programem Leśnym i umożliwienia społecznych konsultacji, nastąpi uruchomienie strony internetowej npl.ibles.pl, która posłuży do organizacji internetowych dyskusji oraz „czatów” z autorami eksperckich opracowań.

Z każdego panelu ekspertów zostanie przygotowany raport oraz synteza w postaci rekomendacji do zmian w obowiązujących regulacjach prawnych, finansowych, organizacyjnych (Etap IV) (Ryc. 4). W miarę wyłaniania się nowych problemów lub problemów wymagających pogłębionych analiz i uzgodnień tworzone będą nowe panele ekspertów. Liczba, problematyka i zakres merytoryczny paneli może ulec zmianie w wyniku debat i rozwoju procesu społecznych konsultacji. Obrady będą utrwalane, upubliczniane na stronie npl.ibles.pl i archiwizowane na nośnikach elektronicznych.

Końcowym produktem (Etap V) będzie dokument w postaci propozycji „Narodowego Programu Leśnego”, który zostanie przekazany do Ministerstwa Środowiska oraz Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, z przeznaczeniem do Sejmu, do Rady Ministrów i Kancelarii Prezydenta RP.

Ryc. 4. „Sprzężenie zwrotne” czyli schemat autokorekty Narodowego Programu Leśnego

Ryc. 4. „Sprzężenie zwrotne” czyli schemat autokorekty Narodowego Programu Leśnego