Założenia

Założenia ogólne

  1. NPL stanowi kontynuację dotychczasowych wysiłków i korzysta z osiągnięć w formułowaniu i realizacji koncepcji trwałego i zrównoważonego zagospodarowania lasów w Polsce.

  1. NPL harmonizuje wszystkie działania w zakresie konwencji, traktatów, porozumień i innych zobowiązań międzynarodowych dotyczących leśnictwa, ochrony przyrody w lasach, kształtowania środowiska naturalnego, rozwijając wielofunkcyjność i integralny charakter gospodarki leśnej.

  1. NPL obejmuje wszystkie lasy w Polsce i respektuje specyfikę leśnictwa polskiego (dominacja własności publicznej, przyrodnicze zróżnicowanie, wielofunkcyjne użytkowanie); wzmacnia możliwości realizacji przez LP równoważnych – ekonomicznych, środowiskowych i społecznych funkcji lasu; wzmacnia prywatną gospodarkę leśną i stwarza warunki do jej lepszego rozwoju.

  1. NPL wspiera decentralizację planowania, podejmowania decyzji oraz zarządzania; sprzyja angażowaniu krajowych, regionalnych i lokalnych interesariuszy i struktur samorządowych oraz organizacji pozarządowych, zainteresowanych lasami i gospodarką leśną, stwarza warunki do współuczestnictwa w planowaniu, w ocenie zarządzania i do współodpowiedzialności.

  1. Wartość lasów i zadania gospodarki leśnej są wielokierunkowe i mają charakter cross-sektorowy; integralnym elementem NPL są powiązania ze strategicznymi programami rozwoju innych sektorów, zwłaszcza w zakresie: rolnictwa i rozwoju terenów wiejskich, gospodarki i energetyki, rozwoju regionalnego, budownictwa, przemysłu (w tym głównie przerobu drewna), transportu, edukacji, zdrowia, turystyki i rekreacji i in.

  1. NPL tworzy perspektywę uczestnictwa lasów i gospodarki leśnej w spowalnianiu i przeciwdziałaniu zmianom klimatycznym; tworzy warunki aktywnego przeciwdziałania poprzez zwiększanie sekwestracji i przechowywania węgla, jak również redukcji emisji GHG poprzez wykorzysta substytucyjnych właściwości drewna w stosunku do wysokoemisyjnych materiałów i produktów oraz kopalnych źródeł energii.

  1. NPL sprzyja różnicowaniu gospodarki leśnej stosownie do geograficzno-przyrodniczej zmienności lasów, ich funkcji oraz potrzeb społecznych; NPL tworzy warunki, w których gospodarka leśna jest społecznie akceptowalna, środowiskowo bezpieczna i ekonomicznie opłacalna, zarówno na poziomie kraju, regionów jak i lokalnie; założenie to wynika z konstytucyjnej zasady trwałego i zrównoważonego rozwoju kraju.

  2. NPL promuje rozwój naukowych podstaw leśnictwa oraz zapewnia stałe uczestnictwo nauki w przygotowywaniu decyzji w oparciu o najlepszą wiedzę, wprowadza mechanizmy umożliwiające bieżącą ocenę skutków podejmowanych decyzji i prowadzonej polityki, co czyni leśnictwo zdolne do autokorekty.
  3. NPL ma charakter kroczący i nie zamyka się w określonym horyzoncie czasu; w oparciu o stały monitoring i długookresowe badania wprowadza cykliczne oceny i umożliwia ciągłe doskonalenie metod zagospodarowania i zarządzania oraz dostosowywania leśnictwa do przyrodniczych i ekonomicznych uwarunkowań oraz społecznych oczekiwań.
  4. NPL sytuuje lasy i leśnictwo w strukturach państwa, stosownie do ich roli w gospodarczym i społecznym rozwoju, bezpieczeństwie ekologicznym, ochronie klimatu oraz ważności dla rozwoju innych sektorów, czego wykładnikiem jest odpowiedzialność gospodarki leśnej za użytkowanie i ochronę dzikiej przyrody na obszarze 1/3 powierzchni kraju.

Założenia szczegółowe

  1. Narodowy Program Leśny w swoich założeniach dotyczy lasów i obszarów leśnych (oraz drzew poza lasem) i prowadzonej w nich gospodarki leśnej z uwzględnieniem różnic wynikających z praw własności, regulacji prawnych oraz cech organizacji, respektując i potwierdzając jednocześnie wiodącą rolę Państwowego Gospodarstwa Leśnego „Lasy Państwowe” w polskiej gospodarce leśnej.

  1. NPL stwarza mechanizmy realizacji zobowiązań wynikających z ratyfikowanych międzynarodowych konwencji i obowiązujących regulacji dotyczących lasów, w tym zwłaszcza Ramowej Konwencji o Zmianach Klimatycznych (FCCC) oraz Konwencji o Różnorodności Biologicznej (CBD).

  1. NPL jest spójny z Krajową Strategią Ochrony Różnorodności Biologicznej i wskazuje sposoby jej realizacji w lasach w oparciu o działania gospodarcze leśnictwa oraz w powiązaniu ze stosownymi planami ochrony przyrody.

  1. NPL jest płaszczyzną rozwiązywania konfliktów i doskonalenia relacji: ochrona przyrody – gospodarka leśna; prywatny przemysł drzewny i użytkownicy drewna - państwowe gospodarstwo leśne; hodowla lasu – gospodarka łowiecka; ochrona lasu – rekreacja i turystyka, i in.

  2. NPL rozwija leśnictwo wielofunkcyjne, w tym zwłaszcza operowanie opcjami rozwojowymi w ramach:
    1. optymalizowania struktury lasu, która zapewnia spełnianie przez las wszystkich funkcji jednocześnie i w tym samym miejscu;
    2. optymalizowania struktury lasu odpowiednio do wskazanych funkcji, które mogą być intensyfikowane stosownie do potrzeb i możliwości.
  3. Użytkowanie lasu wg NPL oznacza pobieranie dóbr i korzystanie z usług, co odbywa się zarówno w sferze wartości rynkowych (zaspokajania potrzeb materialnych), jak i wartości nie podlegających komercjalizacji lub dotychczas nie urynkowionych (zaspokajanie potrzeb infrastrukturalnych, zdrowotnych i duchowych człowieka).

  4. NPL wskazuje relacje oraz kierunki powiązań sektora leśno-drzewnego z innymi działami gospodarki oraz dziedzinami życia, zwłaszcza z rozwojem takich sektorów i branż jak: rolnictwo, rozwój wsi i terenów wiejskich, przemysły drzewne, budownictwo, rozwój regionalny, energetyka, turystyka i rekreacja, zdrowie, kultura i dziedzictwo narodowe, edukacja. NPL jest dokumentem programowym dla prac nad włączeniem lasów i gospodarki leśnej w obecne i przyszłe strategie rozwoju Polski.
  5. Do najważniejszych zadań NPL w okresie do 2030 i dalej do 2050 r. należy:
    1. zwiększenie udziału lasów i gospodarki leśnej w ograniczaniu skutków zmian klimatycznych oraz strategii adaptacji gospodarki kraju do tych zmian poprzez: a) zwiększanie pochłaniania CO2, b) zwiększanie wykorzystania drewna jako substytutu wysokoemisyjnych materiałów i surowców konstrukcyjnych (stal, beton) oraz c) zwiększanie udziału biomasy drzewnej w kształtowaniu bezpieczeństwa energetycznego kraju.
    2. wykorzystanie lasu i gospodarki leśnej jako narzędzia rozwoju gospodarczego; uczestniczenie gospodarki leśnej zwłaszcza w rozwoju wsi i terenów wiejskich, stymulowanie inicjatyw gospodarczych, tworzenie miejsc pracy; głównym narzędziem realizacji tego zadania powinien stać się zweryfikowany pod tym kątem oraz z punktu widzenia adaptacji gospodarki do zmian klimatycznych, Krajowy Program Zwiększania Lesistości oraz skoordynowany z zagospodarowaniem i planowaniem przestrzennym Krajowy Program Zadrzewień, który pilnie należy opracować.
    3. uczynienie z lasu i gospodarki leśnej narzędzia ochrony przyrody w lasach; stworzenie prawnych, organizacyjnych i technologicznych przesłanek do realizacji zasady wywodzącej się z celu Konwencji o Różnorodności Biologicznej: „ochrona przyrody przez jej racjonalne użytkowanie”.
  6. W ramach NPL następuje doskonalenie i praktyczne wykorzystanie Kryteriów i Wskaźników (KiW) Trwałego i Zrównoważonego Zagospodarowania Lasów (TZZL), jako miary zmian struktury i funkcji lasów zachodzących pod wpływem wewnętrznych i zewnętrznych czynników.